Parochie Sint-Bernadette Gent

  Je hoort het wel eens op het kerkplein: ‘en wat met de kerk in de toekomst? en hoe zal het onze parochie over vijf jaar vergaan?..’ Vragen die kerkbetrokken christenen zich terecht stellen. Antwoorden?...

Wat het meest verbaast in de kerk, is de oorverdovende stilte rondom dit onderwerp. Vanuit het beleid geeft men nauwelijks perspectieven. Op het eerste zicht schijnt men zich in Rome niet te veel zorgen te maken over de kerk in West-Europa. Men kijkt daar vanuit helikopterperspectief -zo zegt men- en men ziet dus de wereldkerk: en… die groeit!   Dichterbij  -in onze Vlaamse kerk- spreekt men met mondjesmaat over schaalvergroting en saneren (decanaten) en vertrouwt men ondertussen de resterende priesters de zorg toe over meerdere parochies. Maar alles samen blijft het ook hier in Vlaanderen merkwaardig stil  als men het heeft over de toekomst van de kerk.

De recente gebeurtenissen hebben die stilte  vanzelfsprekend nog verstekt.

De toekomst van de kerk in Vlaanderen: reden tot pessimisme? Voor ons, in Sint-Bernadette, alvast niet! Wij geloven dat de unieke boodschap van Jezus meer dan ooit toekomst heeft! Deze  overtuiging  heeft niets te maken met een kerkstructuur, maar met de intrinsieke waarde van die boodschap zelf. Ook voor de mensen van de 21ste eeuw blijven Jezus’ woorden bijzonder actueel en attractief, dat staat vast! De kern van Jezus boodschap is zó waardevol, zó bevrijdend dat die ook in de volgende eeuwen steeds opnieuw zal ontdekt worden. Misschien zullen kerkhistorici zelfs ooit de eerste 20 eeuwen van het christendom typeren als  de ‘primitieve kerk’, een kerk die nog vele keren moest ‘vervellen’ om echt de megafoon te worden van het evangelie. We staan stellig nog maar aan het begin van het christendom!

De toekomst van de kerk in Vlaanderen: geen reden tot pessimisme, wel tot realisme!  Langs de kant gaan staan en rustig toekijken hoe een kerkstructuur (die niet wil of kan vervellen) schipbreuk lijdt, dat is aan Bernadettenaren niet besteed! Vandaar ons parochiaal beraad van vorig jaar. Het was geen concilie, geen bijeenkomst van hoogwaardigheidsbekleders, maar een samenscholing van 120 parochianen die enthousiast besloten -ook in moeilijkere tijden-  samen verder te gaan.

Dit betekent o.a. dat we in Bernadette in de toekomst willen elke week de deuren gastvrij openen voor een zondagsviering. Lees wel: zondagsviering.  Met een priesterbestand waarvan de gemiddelde leeftijd 70 jaar is, lijkt het niet realistisch om in de komende jaren in alle parochies te opteren voor een wekelijkse eucharistieviering. Godzijdank, kunnen wij in onze gemeenschap nu nog beroep doen op Willy, die ons wil voorgaan in de eucharistie. Godzijdank! Of dat over pakweg vijf jaar nog zal kunnen, weten we niet.  De Bernadettenaren opteren daarom voor zondags-vieringen, wat meteen inhoudt dat naast eucharistievieringen, ook gebedsdiensten een optie zijn. ‘Toegewijde’ vrouwen en mannen kunnen zo’n gebedsdienst voorgaan, wat alvast een praktisch voordeel is.

Omdat we altijd al een tikkeltje rebels waren (van wie leerden we dat ook al weer?), zetten we reeds een aantal jaren zo’n gebedsdiensten op. Blijkbaar hebben de meeste parochianen daar geen moeite mee, net zoals ze geen bezwaar maken wanneer leken de homilie verzorgen.

Deze gebedsdiensten zijn voor de voorgangers toch telkens weer een delicate uitdaging, want ze moeten die taak nog ‘in de vingers krijgen’. Af en toe betalen ze ook leergeld, dat kan niet anders.  Hoe dan ook, ze moeten het nú leren…voor later! Gelukkig blijft onze kritische parochie-gemeenschap opvallend mild en is ze vooral dankbaar dat er vrouwen en mannen zijn die deze heilige taak op zich willen nemen.

Misschien schuilt achter deze houding het besef dat niet de voorganger de viering al dan niet doet slagen, maar de gemeenschap zelf! Vaak beleven mensen een liturgische kerkdienst als een soort toneelvoorstelling. In een toneelvoorstelling is de speler de man die op de scène staat en alle aandacht op zichzelf trekt. Achter de schermen staat een influisteraar, een souffleur, die de toneelspeler helpt als hij wat aarzelt en dan is er ook nog het publiek dat gespannen het stuk volgt en ziet of hij goed speelt en zijn rol beleeft. Zo kijken sommigen  mensen soms wel eens tegen een kerkdienst aan: de kerkgangers zien dan de voorganger als een speler,  geholpen op afstand door lectoren, een koor, een orgelist. En zichzelf zien ze dan als het publiek dat komt kijken en luisteren en beoordelen of allen hun rol goed spelen daar vooraan. Buiten een paar liederen die ze eventueel meezongen en een gebed en de communie moeten de kerkgangers niets doen, alles wordt hen voorgedaan. Ze luisteren naar de preek die een ander heeft voorbereid en aflevert, ze genieten van de liederen en muziek die anderen herhaalden en uitvoeren, zelfs voor de offergave moeten ze niet van hun stoel komen. Zo worden mensen die liturgie vieren weleens er toe gebracht zichzelf te zien als kijkers, toeschouwers van een toneelvoorstelling.

Een echte liturgische viering beoogt juist het tegenovergestelde: de voorganger is de influisteraar, de souffleur, en het kerkvolk zijn de spelers. In een echte liturgische viering zitten de kerkgangers op de scène en de voorganger is als iemand die bescheiden achter de schermen het kerkvolk helpt om te doen waarvoor ze gekomen zijn: schuld bekennen, eer brengen aan God, om hulp smeken, zichzelf overgeven aan Gods wil... De voorganger fluistert hen dat in als ze een beetje hun rol vergeten zijn. De voorganger is de souffleur, maar de lofprijzing zelf, de dankzegging, de bekering, de inzet, de smeekbede, dat is de rol van het kerkvolk. Zij zijn dus de echte acteurs. Als zij niet meespelen is er van liturgie eigenlijk geen sprake. En het publiek? Is er hier dan geen publiek? Zeker, God is het publiek. Hij kijkt met liefde toe hoe wij zijn zondag, de ‘dag des Heren’ samen vieren.

Het is de parochiegemeenschap die samenkomt rond het Woord en het Brood!  Zolang er binnen die gemeenschap toegewijde vrouwen en mannen gevonden worden die de taak van souffleur op zich willen nemen, is er toekomst voor onze zondagse samenkomst in Sint-Bernadette!

Jaak Van Vooren